ไวน์เสีย ไวน์ไม่ดี ไวน์ไม่ชอบ ล้วนเป็นสิ่งที่คอไวน์ไม่อยากเจอะเจอ หากว่าต้องดื่ม ก็ดื่มอย่างไม่มีความสุข ยิ่งถ้าจ่ายเงินซื้อ ต้องถือว่าเป็นทุกข์หนักเลยทีเดียว

          ถ้าผมเรียงใหม่เป็น ไวน์ไม่ชอบ..ไวน์ไม่ดี..ไวน์เสีย จะเห็นลำดับความรู้สึกเชิงลบจากน้อยไปหามาก ปัญหาเกิดจากคน 4 กลุ่มคือ คนดื่ม คนซื้อ คนขาย และคนทำไวน์ ลองมาวิเคราะห์กันดูนะครับ

          ไวน์ไม่ชอบ เกิดจากจริตของคนดื่มเพียงฝ่ายเดียว คนทำไวน์เขาทำไวน์ที่เหมาะสมกับพื้นที่และสภาพแวดล้อมของเขา มีบุคลิกเฉพาะตัว แต่พอไม่ตรงกับจริตของคนดื่ม ก็กลายเป็นไวน์ไม่ชอบไป ขณะที่บางคนกลับชอบไวน์ลักษณะนี้ อย่างไวน์จาก Chateaunuef du Pape ของฝรั่งเศส บางคนไม่ชอบความเข้มฝาดขององุ่น Grenache แต่อีกหลายคนก็หลงใหลในความบึกบึน ซับซ้อน มีเสน่ห์ของมัน บางคนรังเกียจกลิ่นเขียวแห้งเหมือนขี้ช้างของไวน์จากองุ่น Pinotage ในอัฟริกาใต้ แต่หลายคนได้เป็นกลิ่นหอมลึกของดอกจันทน์กะพ้อแทน นับเป็นเรื่องของสองคนยลตามช่องจริง ๆ

          ไวน์ไม่ดี อันนี้ต้องชี้ไปที่คนทำไวน์ เกิดจากความบกพร่องในขบวนการผลิต เพราะการใช้วัสดุและภาชนะไม่เหมาะสม ไม่สะอาด หรือควบคุมส่วนประกอบทางเคมีให้สมดุลไม่ได้ ทำให้มีกลิ่นและรสไม่พีงประสงค์แฝงอยู่ เช่น กลิ่นยางไหม้ กลิ่นพลาสติก กลิ่นน้ำยาทาเล็บ กลิ่นลูกโป่งวิทยาศาสตร์ กลิ่นอุจจาระ กลิ่นเหม็นเปรี้ยว กลิ่นไข่เน่า กลิ่นแอมโมเนีย กลิ่นฉุนของหัวน้ำส้ม หรือกลิ่นหัวไม้ขีดติดไฟ เป็นต้น ไวน์ไม่ดีเกิดได้กับไวน์ทุกกลุ่ม ทุกชนิด ไม่เลือกสัญชาติ ขึ้นอยู่กับความเอาใจใส่ของคนทำไวน์แต่ละราย บางรายถือว่าการปล่อยให้ไวน์ไม่สมบูรณ์ออกสู่ท้องตลาด เป็นเรื่องคอขาดบาดตายเลยทีเดียว

          ไวน์เสีย เป็นไวน์ที่หมดสภาพ ไม่สามารถดื่มได้ เช่น ไวน์หมดอายุนานแล้ว ไวน์ที่จุกคอร์กเน่าเสีย ไวน์ที่ถูกเก็บในสภาพเลวร้ายเป็นเวลานาน เจออุณหภูมิขึ้นลง ถูกแสงแดด ถูกสั่นสะเทือน เป็นต้น เพราะความบกพร่องของคนขายไวน์หรือคนเก็บ ที่ไม่เอาใจใส่ดูแลให้ดี เกิดขึ้นได้ตั้งแต่ออกจากมือคนทำไวน์จนถึงเปิดขวด ไวน์เสียสังเกตง่าย ส่วนใหญ่จะขุ่นคล้ำ สีของไวน์ขาวจะเหลืองเข้ม ค่อนไปทางน้ำตาล ขณะที่ไวน์แดงจะซีดจาง ออกทางน้ำตาลปนส้มเพี้ยนไปจากสีปกติมาก ตอนดมจะเจอกลิ่นไม่พึงประสงค์อย่างรุนแรง ถ้ากล้าเอาเข้าปาก จะเจอความจืดชืด แห้งผาก ไม่มีรส หรืออาจเปรี้ยวจี๊ดเป็นน้ำส้มสายชู

          อย่างไวน์ Beaujolais Nouveau เขาออกขายเดือนพฤศจิกายน ให้ดื่มภายใน 4 เดือน หากเผลอทิ้งไว้ถึงสองปีแล้วจึงเอามาดื่ม จะกลายเป็นน้ำส้มสายชูอย่างที่ว่า ถ้าเป็นไวน์แดงทั่วไป ปีไม่เด่น หลงหูหลงตาในเซลล่าร์คนขายอยู่เกือบสามสิบปี ถ้าเอามาเปิด สีจะซีดเป็นส้มสนิมท่อประปา รสจืดปร่า ๆ เหมือนยาธาตุหมดอายุ เป็นไวน์ตายคาตู้มานานแล้ว แม้แต่ไวน์รุ่นใหญ่ ปีเยี่ยม อายุกำลังห้าว แต่ไม่รู้หัวนอนปลายเท้าว่าผ่านมือใครมาบ้าง เห็นฉลากมอมแมม แหว่งวิ่น จุกคอร์กเปียกเยิ้ม น้ำไวน์หายไปจนถึงคอขวด ก็มีโอกาสสูงที่จะเข้าข่ายไวน์เสียเหมือนกัน

          ที่ยกเอาเรื่องไวน์ไม่ชอบ ไวน์ไม่ดี ไวน์เสีย มาเสวนา เพราะเป็นประเด็นเถียงกันระหว่างคนซื้อกับคนขายมานานแล้ว ทั้งที่ร้านไวน์และในร้านอาหาร เมื่อเิปิดแล้วไม่ดื่ม ใครจะรับผิดชอบ

          กรณีไวน์ไม่ชอบ คนซื้อเป็นคนเลือก แต่ดันไม่ชอบสิ่งที่ตัวเลือกเอง คงช่วยอะไรไม่ได้ ถ้ายังไม่เปิดขวด คนขายอาจใจดียอมเปลี่ยนตัวอื่นให้ถ้าพูดกับเขาดี ๆ เคยได้ยินคนขายไวน์บ่นให้ฟัง บางทีเจอลูกค้าเปิดไวน์แล้วไม่่ชอบ แล้วเหมาว่าเป็นไวน์เสีย ปิดจุกเอามาขอเปลี่ยนตัวใหม่ก็มี ผมเคยชิมที่เขาเอามาคืน ก็ยังอร่อยดีอยู่เลย

          กรณีไวน์เสีย อันนี้ไม่ยาก คนขายต้องรับผิดชอบลูกเดียว เพราะเอาของเสียมาขาย คนซื้อมีสิทธิจะไม่รับ แถมโวยวายระบายอารมณ์ได้อีกเล็กน้อย แต่ถ้าคนขายไม่ยอมรับคืน อาจถึงขั้นเลิกคบค้ากันไปเลย เพื่อนคอไวน์ระดับเซียนของผมไม่ยอมซื้อไวน์จากร้านใหญ่ย่านสุขุมวิทมากว่าสิบปี เพราะไวน์ขวดเดียวที่คนขายไม่ยอมรับว่าเป็นไวน์เสีย แต่ถ้าเป็นไวน์เสียที่เกิดจากการเก็บเองหรือได้ไวน์มาแบบไม่ดูตาม้าตาเรือ อันนี้ต้องเขกกบาลตัวเองอย่างเดียวครับ

          ที่เป็นปัญหามากคือกรณีไวน์ไม่ดี เกิดขึ้นบ่อยเพราะคนซื้อกับคนขายยืนกันคนละจุด คนขายถือว่าไวน์ไม่ดีเกิดจากคนทำไวน์ไม่ได้มาตรฐาน คนซื้อเป็นคนเลือกยี่ห้อเอง ขณะที่คนซื้อโทษคนขายว่าเอาไวน์ไม่ดีมาขาย คุยกันยังไงก็ไม่รู้เรื่อง เปิดไวน์ชิมกันทั้งสองฝ่ายแล้วก็ยังเห็นไม่ตรงกัน งานนี้อยู่ที่ว่าใครจะยอมใคร อันนี้เดายาก ขึ้นอยู่กับว่าคนซื้อจะออกฤทธิ์แค่ไหน หรือคนขายมีนโยบายจะรักษาลูกค้าไว้หรือไม่ ยิ่งเป็นไวน์ราคาแพงและจำนวนมาก ความเสียหายของผู้ต้องแบกรับก็หนักหนาตามไปด้วย

          มาทางด้านคนดื่มบ้าง จะเป็นคนซื้อด้วยหรือไม่ก็ตาม บางคนทนดื่มไวน์ที่ไม่ชอบไม่ได้ ขณะที่บางคนดื่มได้เพื่อศึกษาเรียนรู้แม้ไม่ชอบ สำหรับไวน์ไม่ดี ถ้าความผิดเพี้ยนเจือจางไม่ชัดเจนมาก ก็เห็นหลายคนดื่มกันได้ แม้จะมีกลิ่นและรสไม่พึงประสงค์รบกวนอยู่บ้าง ตัวผมเองดื่มได้ครับ อย่างกลิ่นกระดาษเปียกชื้นที่เกิดจากคอร์กไม่ดี ไม่เป็นปัญหาสำหรับผม แต่ถ้าเป็นกลิ่นขนุนสุกจัดหรือฉุนของแอมโมเนีย ถึงจะเบาบางแค่ไหน มีแหลมออกมาให้ได้กลิ่นเพียงนิดเดียว ผมไม่เอาเลยครับ

ถ้าถึงขั้นไวน์เสีย ผมว่าคงไม่มีใครทนดื่มได้หรอก นอกจากพวกเพิ่งหัดดื่มไวน์ ที่ไม่รู้ว่าเป็นไวน์เสีย แต่ยังผะอืดผะอมดมดื่มอยู่ได้จนหมดขวด